O projekcie

Obręcz do przywiązywania koni (?), elewacja podwórzowa. Fot. Anna Szwałkiewicz, 2019, źródło: lapidarium detalu.
Obręcz do przywiązywania koni (?), elewacja podwórzowa. Fot. Anna Szwałkiewicz, 2019, źródło: lapidarium detalu.

Detal architektoniczny to najbardziej nietrwały i ulotny element tkanki obiektu – narażony na zniszczenie, często tracony lub nieodpowiednio przekształcany np. podczas remontu zabytku. Fundacja Hereditas od 2016 r. prowadzi pionierskie w skali Warszawy intensywne działania w zakresie rozpoznania zasobu, inwentaryzacji i dokumentacji detalu architektonicznego warszawskiej architektury.

Inwentaryzację prowadzimy przy udziale przeszkolonych dorosłych wolontariuszy, rekrutujących się spośród społeczności lokalnych, głównie z warszawskiej Pragi, pracujących pod nadzorem koordynatorów – specjalistów: historyków sztuki, architektów, konserwatorów zabytków. Wokół Hereditas uformowała się już stała grupa wolontariacka – osób zaangażowanych w inwentaryzację detali, do których wciąż dołączają/zgłaszają się nowe osoby.

Uchwyt do osadzenia flagi, kamienica, ul. Kępna 6. Fot. Jolanta Wojciechowska, 2018, źródło: zabytek.co
Uchwyt do osadzenia flagi, kamienica, ul. Kępna 6. Fot. Jolanta Wojciechowska, 2018, źródło: zabytek.co

Pozyskana w terenie dokumentacja (fotograficzna i opisowa) trafia do internetowych baz danych prowadzonych przez Fundację Hereditas:

– Lapidarium Detali Architektonicznych: fundacja-hereditas.pl/lapidarium, w którym obecnie znajduje się blisko 2500 zdjęć z 72 obiektów z terenu Pragi i Śródmieścia Południowego;

– bazy zabytek.co/detal, w której znajduje się dokumentacja detali architektonicznych blisko 100 obiektów z Pragi-Północ, Pragi-Południe i Śródmieścia Południowego.

Z ww. baz danych korzystają konserwatorzy, architekci, historycy sztuki, inwestorzy, osoby prowadzące rewitalizacje zabytkowych obiektów, a także miłośnicy dziedzictwa Warszawy.

W 2021 r. rozpoczęliśmy dokumentację detali z innych ważnych miast województwa mazowieckiego, w tym Płocka, Pułtuska i Ciechanowa, należących do najstarszych miast na Mazowszu, z zachowanym znaczącym zasobem dziedzictwa architektonicznego, oraz Mławy – miasta, w którym przetrwały m.in. interesujące przykłady kamienic secesyjnych. W kolejnych latach planujemy objąć działaniami projektowymi kolejne miasta Mazowsza.

Od 2021 r. cała dokumentacja fotograficzna i opisowa Warszawy oraz innych miast Mazowsza jest umieszczana w jednej zbiorczej bazie detali architektonicznych. Umieściliśmy w niej także detale znajdujące się w naszych starszych bazach: zabytek.co/detal i fundacja-hereditas.pl/lapidarium, a także z bazy fundacja-arte/detal, prowadzonej przez współpracującą z nami Fundację Arte. Dotychczasowe prace przy inwentaryzacji detali i tworzeniu baz realizowaliśmy przy udziale dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowego Centrum Kultury, Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Miasta Stołecznego Warszawy oraz Urzędów Dzielnic Praga-Północ i Praga-Południe. Zbiorcza baza danych powstała przy udziale środków Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Fundacja Hereditas prowadzi działania w zakresie rozpoznania zasobu, inwentaryzacji i dokumentacji detalu architektonicznego warszawskiej architektury od 2016 r. Prace te realizowaliśmy w ramach kilku projektów, finansowanych przy udziale dotacji kilku różnych podmiotów. Dlatego też każdy umieszczony w zbiorczej bazie detal ma określone źródło projektowe, informujące o tym, w ramach którego z naszych projektów został zinwentaryzowany i kto realizację danego projektu współfinansował.

Źródła materiałów:

zabytek.co – materiały pochodzą z bazy detali architektonicznych zrealizowanej i uzupełnianej przez Fundację Hereditas przy udziale wolontariuszy w ramach projektu „Akademia Opiekunów Dziedzictwa” (I i II edycja) dofinansowanego w ramach programów Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Wolontariat dla Dziedzictwa oraz Wspólnie dla Dziedzictwa, a także podczas projektu „Dziedzictwo kulturowe Pragi-Południe. Chronimy, dokumentujemy, pamiętamy!” dofinansowanego przez Miasto Stołeczne Warszawa Dzielnicę Praga-Południe.

arte – materiały pochodzą z bazy detali architektonicznych zrealizowanej i uzupełnianej przez Fundację Arte z udziałem wolontariuszy w ramach projektu „Describere. Hereditas! Dokumentacja detalu architektonicznego Warszawy” dofinansowanego przez Miasto Stołeczne Warszawa.

lapidarium detalu – materiały pochodzą z Lapidarium Detali Architektonicznych fundacja-hereditas.pl/lapidarium zrealizowanego i uzupełnianego przez Fundację Hereditas z udziałem wolontariuszy w ramach projektu „Studeo et Conservo” dofinansowanego przez Miasto Stołeczne Warszawa oraz ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Targowa – materiały włączone do bazy w ramach projektu „Ulica Targowa – społeczna dokumentacja zabytków”, realizowanego w 2021 r. z udziałem wolontariuszy, dofinansowanego przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

Res in Ornamento – materiały włączone do bazy w ramach projektu „Res in Ornamento. Dokumentacja detali architektonicznych zabytków województwa mazowieckiego”, realizowanego w 2021 r. z udziałem wolontariuszy, dofinansowanego przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Res in Ornamento II – materiały włączone do bazy w ramach projektu „Res in Ornamento. Dokumentacja detali architektonicznych zabytków województwa mazowieckiego II edycja (kontynuacja projektu z 2021 r.)”, realizowanego w 2022 r. z udziałem wolontariuszy, dofinansowanego przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Studeo et Conservo – materiały włączone do bazy w ramach projektu „Studeo et Conservo 2021 (XV edycja)” dofinansowanego ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Strona powstała przy udziale dofinansowania ze środków:



Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego (materiały włączone do bazy w ramach projektu „Studeo et Conservo 2021 / XV edycja)”

Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury (materiały włączone do bazy w ramach projektu „Studeo et Conservo 2019 / XII edycja)”

Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (materiały włączone do bazy w ramach projektów „Res in Ornamento. Dokumentacja detali architektonicznych zabytków województwa mazowieckiego” oraz „Ulica Targowa – społeczna dokumentacja zabytków”

Miasta Stołecznego Warszawy (materiały włączone do bazy w ramach projektu „Studeo et Conservo 2020 / XIII edycja” oraz projektu Fundacji Arte „Describere. Hereditas! Dokumentacja detalu architektonicznego Warszawy”)

Narodowego Instytutu Dziedzictwa – w ramach programów Wolontariat dla Dziedzictwa oraz Wspólnie dla Dziedzictwa (materiały włączone do bazy w ramach projektu Akademia Opiekunów Dziedzictwa I i II)

Miasta Stołecznego Warszawy Dzielnicy Praga-Południe (materiały włączone do bazy w ramach projektu „Dziedzictwo kulturowe Pragi-Południe. Chronimy, dokumentujemy, pamiętamy!”)