{"id":34794,"date":"2025-10-27T22:40:20","date_gmt":"2025-10-27T21:40:20","guid":{"rendered":"https:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/?p=34794"},"modified":"2026-01-15T14:41:58","modified_gmt":"2026-01-15T13:41:58","slug":"kamienica-ul-zieleniecka-12-warszawa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/2025\/10\/27\/kamienica-ul-zieleniecka-12-warszawa\/","title":{"rendered":"Kamienica ul. Zieleniecka 12, Warszawa"},"content":{"rendered":"\n

Budynek niemieszkalny, posadowiony nieco poni\u017cej poziomu ulicy, nale\u017c\u0105cy obecnie do MPWiK, mieszcz\u0105cy przepompowni\u0119. Hydrotechniczny \u00f3w obiekt powsta\u0142 w 1927 r., co by\u0142o bezpo\u015brednim nast\u0119pstwem powodzi, jaka w 1924 r. nawiedzi\u0142a Warszaw\u0119. Uznano w\u00f3wczas, \u017ce nisko po\u0142o\u017cone tereny Saskiej K\u0119py i otaczaj\u0105ce j\u0105 rozlewiska b\u0119d\u0105ce pozosta\u0142o\u015bci\u0105 dawnego meandruj\u0105cego przebiegu koryta Wis\u0142y, pozostaj\u0105c w sta\u0142ym i swobodnym kontakcie z rzek\u0105, s\u0105 zagro\u017cone cyklicznymi wylewami i podtopieniami \u2013 zazwyczaj wiosennymi. Opr\u00f3cz tego zwracano uwag\u0119 na fatalne nast\u0119pstwa zdrowotne dla ludno\u015bci \u017cyj\u0105cej w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie podmok\u0142ych, b\u0142otnistych obszar\u00f3w z zalegaj\u0105cym przez p\u00f3\u0142 roku wilgotnym, gnij\u0105cym w zag\u0142\u0119bieniach szlamem, b\u0119d\u0105cym naturalnym rozsadnikiem chor\u00f3b i jak mawiano \u201emalarycznego powietrza\u201d. Postanowiono w\u00f3wczas, na ile to mo\u017cliwe, chroni\u0107 te tereny przed corocznymi wezbraniami, oddzielaj\u0105c je systemem urz\u0105dze\u0144 hydrotechnicznych, od g\u0142\u00f3wnego koryta. Jednym z takich urz\u0105dze\u0144 jest omawiana tu przepompownia spod adresu al. Zieleniecka 12.<\/p>\n\n\n\n

Melioracje rozleg\u0142ych teren\u00f3w praskiego brzegu, zaplanowano i przeprowadzono na bardzo szerok\u0105 skal\u0119. Zacz\u0119to od powo\u0142ania w 1925 r. Sp\u00f3\u0142ki Wodnej Powiatu Warszawskiego, do kt\u00f3rej przyst\u0119powali zar\u00f3wno pojedynczy mieszka\u0144cy jak i ca\u0142e instytucje. Przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do niej r\u00f3wnie\u017c Zarz\u0105d Miejski. W pierwszej kolejno\u015bci  zdecydowano si\u0119 chroni\u0107 i rekultywowa\u0107 w\u0142a\u015bnie obszar na p\u0142d. od j. Kamionkowskiego, poniewa\u017c planowa strategia rozwoju miasta zmierza\u0142a w du\u017cej mierze w\u0142a\u015bnie na po\u0142udnie. Wynikiem czego by\u0142o rozpocz\u0119cie realizacji, nowej dzielnicy jak\u0105 jest obecnie najstarsza cz\u0119\u015b\u0107 Saskiej K\u0119py. By\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas urz\u0105dzony Park Skaryszewski, przygotowywano b\u0142onia (teren p\u00f3\u017aniejszego Stadionu X-lecia) pod maj\u0105c\u0105 odby\u0107 si\u0119 wiosn\u0105 1944 r. Powszechn\u0105 Wystaw\u0119 Krajow\u0105; porz\u0105dkowano drogi. W tej sytuacji nie mo\u017cna by\u0142o dopu\u015bci\u0107, aby efekty prowadzonych tak kompleksowo dzia\u0142a\u0144, by\u0142y rokrocznie podtapiane przez Wis\u0142\u0119. Podj\u0119to wi\u0119c szereg dzia\u0142a\u0144 zabezpieczaj\u0105cych. Omawiany obiekt wpisuje si\u0119 w szeroki wachlarz tych dzia\u0142a\u0144. Z pocz\u0105tku by\u0142a to jedynie solidna przegroda o stalowych wrotach w odpowiedniej oprawie architektonicznej. Z czasem postanowiono p\u00f3j\u015b\u0107 o krok dalej i zainstalowano w przylegaj\u0105cym budynku maszyneri\u0119 reguluj\u0105c\u0105 w istocie przep\u0142yw wody z pocz\u0105tku tylko pod grobl\u0105 al. Zielenieckiej, bowiem pierwotnie na zach\u00f3d od tej\u017ce ulicy, rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 akwen b\u0119d\u0105cy historycznie cz\u0119\u015bci\u0105 \u0142achy \u0142\u0105cz\u0105cej system wodny Parku Skaryszewskiego z Wis\u0142\u0105 poprzez miejsce, gdzie mamy obecnie p\u00f3\u0142nocny basen portu Praskiego. Po urz\u0105dzeniu tego basenu zacz\u0119to zasypywa\u0107 rozwidlaj\u0105ce si\u0119 starorzecze zar\u00f3wno w kierunku wschodnim jak i po\u0142udniowym, przy\u0142\u0105czaj\u0105c tym samym Wilcz\u0105 Wysp\u0119 do sta\u0142ego l\u0105du, a w zasadzie do Saskiej K\u0119py. Wyspa ta zajmowa\u0142a w przybli\u017ceniu obszar obecnego stadionu wraz z otaczaj\u0105cymi go b\u0142oniami. W zwi\u0105zku z zasypywaniem starorzecza, dzisiejsze Jeziorko Kamionkowskie postanowiono po\u0142\u0105czy\u0107 z Wis\u0142\u0105 za po\u015brednictwem tzw. kolektora stadionowego, czyli obudowanego podziemnego przep\u0142ywu \u0142\u0105cz\u0105cego wody Saskiej K\u0119py z \u015brodkowym basenem Portu Praskiego.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki temu posuni\u0119ciu mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 monitorowanie poziomu w\u00f3d powierzchniowych na terenie Parku Skaryszewskiego i najbli\u017cszych okolic. W razie potrzeby, omawiana tu stacja pomp odprowadza nadmiar wody do Wis\u0142y, lub dzia\u0142aj\u0105c w drug\u0105 stron\u0119: uzupe\u0142nia z zasob\u00f3w rzeki niedobory, je\u015bli si\u0119 takie pojawiaj\u0105 na obszarze parku. W 1939 r. na niewielkim terenie okalaj\u0105cym obiekt ulokowa\u0142a sw\u00f3j sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w budowlanych firma: \u201eBeresewicz i Oleksiewicz – przeds. Rob\u00f3t in\u017c.-bud.\u201d, zapewne podnajmuj\u0105c od magistratu cz\u0119\u015b\u0107 powierzchni.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie obiekt jest utrzymany w pe\u0142nej sprawno\u015bci technicznej i mimo widocznych znamion up\u0142ywaj\u0105cego czasu prezentuje si\u0119 przyzwoicie. Nadmieni\u0107 te\u017c wypada, i\u017c figuruje od szeregu lat w Gminnej Ewidencji Zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

::: W\u0142\u0105czono do bazy w ramach projektu: „Akademia Opiekun\u00f3w Dziedzictwa” – (VI edycja), dofinansowanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Budynek niemieszkalny, posadowiony nieco poni\u017cej poziomu ulicy, nale\u017c\u0105cy obecnie do MPWiK, mieszcz\u0105cy przepompowni\u0119. Hydrotechniczny \u00f3w obiekt powsta\u0142 w 1927 r., co by\u0142o bezpo\u015brednim nast\u0119pstwem powodzi, jaka w 1924 r. nawiedzi\u0142a Warszaw\u0119. Uznano w\u00f3wczas, \u017ce nisko po\u0142o\u017cone tereny Saskiej K\u0119py i otaczaj\u0105ce j\u0105 rozlewiska b\u0119d\u0105ce pozosta\u0142o\u015bci\u0105 dawnego meandruj\u0105cego przebiegu koryta Wis\u0142y, pozostaj\u0105c w sta\u0142ym i swobodnym […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":34804,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,241],"tags":[],"class_list":{"0":"post-34794","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-warszawa","8":"category-wawerska"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34794"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37537,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34794\/revisions\/37537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34804"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}