{"id":34788,"date":"2025-10-28T22:33:31","date_gmt":"2025-10-28T21:33:31","guid":{"rendered":"https:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/?p=34788"},"modified":"2025-12-02T22:46:42","modified_gmt":"2025-12-02T21:46:42","slug":"kamienica-ul-chlopickiego-12-warszawa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/2025\/10\/28\/kamienica-ul-chlopickiego-12-warszawa\/","title":{"rendered":"Kamienica ul. Ch\u0142opickiego 12, Warszawa"},"content":{"rendered":"\n

Jeden z dwudziestu o\u015bmiu dom\u00f3w przedwojennej kolonii, powsta\u0142ej na Grochowie w latach 1925-27, wg projektu Witolda Matuszewskiego. Rozmie\u015bci\u0142 on w kwartale ulic: Ch\u0142opickiego, Boremlowskiej, \u017b\u00f3\u0142kiewskiego i Szaser\u00f3w, w sumie dwadzie\u015bcia osiem dom\u00f3w, w tym: dziesi\u0119\u0107 jednorodzinnych i osiemna\u015bcie \u201ebli\u017aniak\u00f3w\u201d. Osiedle zaprojektowano w spos\u00f3b przemy\u015blany, sp\u00f3jnie i z rozmachem. Opr\u00f3cz samych dom\u00f3w powsta\u0142a infrastruktura podnosz\u0105ca komfort \u017cycia w kolonii. Nieruchomo\u015bci, co prawda posiada\u0142y jedynie w\u0142asne szamba (bez kanalizacji), ale by\u0142y zelektryfikowane, z doprowadzonym gazem i \u0142\u0105czami telefonicznymi. W nied\u0142ugim czasie zainstalowano tak\u017ce wodoci\u0105g. Okoliczne ulice utwardzono kocimi \u0142bami, urz\u0105dzono przy nich ziele\u0144 i postawiono latarnie; tak \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 zmieni\u0142a si\u0119 w i\u015bcie przyjemna enklaw\u0119 rzucon\u0105 na dalekie, dopiero co kszta\u0142tuj\u0105ce si\u0119 grochowskie przedmie\u015bcia. Wszystkie obiekty powsta\u0142y w modnym pod\u00f3wczas stylu dworkowym, dla sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowej pod nazw\u0105 \u201eDomy Sp\u00f3\u0142dzielcze\u201d. Sp\u00f3\u0142dzielnia owa sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z cz\u0142onk\u00f3w nale\u017c\u0105cych do partii socjalistycznej, st\u0105d patron osiedla: leicowy polityk Franciszek Prauss. Tereny pod przysz\u0142\u0105 \u201eKoloni\u0119 Praussa\u201d, nabyto od Jana \u0141askiego w roku 1925. Fakt, \u017ce kupi\u0142 on znaczn\u0105 po\u0142a\u0107 posiad\u0142o\u015bci Grancow\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 dzieli\u0142 na mniejsze dzia\u0142ki i sprzedawa\u0142 pojedynczo, lub ca\u0142ymi kwarta\u0142ami ukazuje nam spos\u00f3b i charakter dzia\u0142alno\u015bci tego przedsi\u0119biorcy. Widoczny tu proces podzia\u0142u, ze wszech miar naturalny, si\u0119ga\u0142 znacznie dalej wstecz. Oto bowiem, wspomniany wy\u017cej Granzow, sw\u00f3j teren tak\u017ce naby\u0142 wcze\u015bniej jedynie jako, fragment jeszcze wi\u0119kszej posiad\u0142o\u015bci, od zasiedzia\u0142ej na Grochowie rodziny Herman\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bcicielem interesuj\u0105cego nas domu pod adresem Ch\u0142opickiego 12, w 1930 r., by\u0142a Helena Leman, a w ko\u0144cu 1938 r. \u2013 Karol Leman. W roku nast\u0119pnym jako w\u0142a\u015bcicielka figuruje ju\u017c Wanda Witwi\u0144ska. Dom przetrwa\u0142 wojn\u0119, podobnie jak ca\u0142e osiedle w dobrym stanie. Teren ten znalaz\u0142 si\u0119 w obszarze egzekwowania postanowie\u0144 tzw. \u201edekretu Bieruta\u201d, kt\u00f3ry to dekret odbiera\u0142 przedwojennym w\u0142a\u015bcicielom grunty, ale nie stoj\u0105ce na nich nieruchomo\u015bci. Chodzi\u0142o o zagmatwanie prawa i \u0142atwiejsze przejmowanie mienia w p\u00f3\u017aniejszym czasie, cho\u0107 oficjalnie przy okazji odbierania w\u0142a\u015bcicielom posesji wspominano co\u015b o udogodnieniach w odbudowywaniu stolicy (!). Fakt, \u017ce sam dekret by\u0142 mniej restrykcyjnie przestrzegany na przedmie\u015bciach i w stosunku do dom\u00f3w jednorodzinnych, wp\u0142yn\u0105\u0142 zapewne na to, \u017ce w wielu przypadkach nieruchomo\u015bci z tej kolonii do dzi\u015b pozosta\u0142y w r\u0119kach spadkobierc\u00f3w przedwojennych w\u0142a\u015bcicieli. Nie zapominajmy te\u017c o tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wywodzi\u0142a si\u0119 z kr\u0119gu socjalist\u00f3w, co w powojennej, komunistycznej Polsce r\u00f3wnie\u017c mia\u0142o sw\u00f3j wp\u0142yw na utrzymanie w\u0142asno\u015bci w przypadku tych posiad\u0142o\u015bci. Dom pod numerem Ch\u0142opickiego 12, jest obecnie dobrze utrzymany (widok z zewn\u0105trz) i zamieszka\u0142y (przez jedn\u0105 rodzin\u0119?), bez mo\u017cliwo\u015bci dost\u0119pu do \u015brodka.<\/p>\n\n\n\n

::: W\u0142\u0105czono do bazy w ramach projektu: „Akademia Opiekun\u00f3w Dziedzictwa” – (VI edycja), dofinansowanego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeden z dwudziestu o\u015bmiu dom\u00f3w przedwojennej kolonii, powsta\u0142ej na Grochowie w latach 1925-27, wg projektu Witolda Matuszewskiego. Rozmie\u015bci\u0142 on w kwartale ulic: Ch\u0142opickiego, Boremlowskiej, \u017b\u00f3\u0142kiewskiego i Szaser\u00f3w, w sumie dwadzie\u015bcia osiem dom\u00f3w, w tym: dziesi\u0119\u0107 jednorodzinnych i osiemna\u015bcie \u201ebli\u017aniak\u00f3w\u201d. Osiedle zaprojektowano w spos\u00f3b przemy\u015blany, sp\u00f3jnie i z rozmachem. Opr\u00f3cz samych dom\u00f3w powsta\u0142a infrastruktura podnosz\u0105ca komfort […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":34963,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,241],"tags":[],"class_list":{"0":"post-34788","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-warszawa","8":"category-wawerska"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34788"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35133,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34788\/revisions\/35133"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34963"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}