{"id":31357,"date":"2024-12-31T22:44:15","date_gmt":"2024-12-31T21:44:15","guid":{"rendered":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/?p=31357"},"modified":"2025-02-09T18:50:41","modified_gmt":"2025-02-09T17:50:41","slug":"kamienica-ul-zelazna-101-warszawa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/2024\/12\/31\/kamienica-ul-zelazna-101-warszawa\/","title":{"rendered":"Kamienica ul. \u017belazna 101, Warszawa"},"content":{"rendered":"\n

Dom wzniesiony w przededniu II wojny \u015bwiatowej, w zachodniej pierzei trzech nowych dom\u00f3w przy przed\u0142u\u017conej ulicy \u017belaznej. Odcinek na p\u00f3\u0142noc od Nowolipia powsta\u0142 w celach spekulacyjnych – bardziej op\u0142acalne by\u0142o wydzielenie kr\u00f3tkiej \u015blepej uliczki (zwanej zreszt\u0105 prze\u015bmiewczo \u201e\u015blep\u0105 kiszk\u0105 \u017belaznej\u201d) pod rozdrobnion\u0105, ale frontow\u0105 zabudow\u0119 ni\u017c budowanie jednej okaza\u0142ej, ale wielopodw\u00f3rzowej kamienicy. Przy nowym odcinku ulokowano a\u017c trzy frontowe domy. Mieszkania od ulicy mia\u0142y lepsze wzi\u0119cie, a zatem ich wynajem by\u0142 bardziej op\u0142acalny – uwa\u017cano je za bardziej luksusowe. Po likwidacji znajduj\u0105cej si\u0119 w tym miejscu od lat fabryki lamp Serkowskiego powzi\u0119to decyzj\u0119 o rozparcelowaniu gruntu. Stoj\u0105ce tu do dzi\u015b budynki – wraz z kilkoma s\u0105siednimi – mimo i\u017c pozostawa\u0142y w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie getta, to nie by\u0142y do\u0144 w\u0142\u0105czone, dzi\u0119ki czemu przetrwa\u0142y II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. Domy te z pocz\u0105tkiem okupacji zosta\u0142y wysiedlone i przeznaczone dla Niemc\u00f3w na cele mieszkalne i administracyjne (w cz\u0119\u015bci by\u0142y biura). Prezentowany tu dom spod numeru 101 by\u0142 zasiedlony ju\u017c w pierwszej po\u0142owie 1939 r., jednak nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, kiedy dok\u0142adnie oddano go do u\u017cytku. Wiadomo, \u017ce jeszcze z pocz\u0105tkiem 1939 r. prowadzono prace przy podziemnym gara\u017cu \u2013 rzecz w\u00f3wczas by\u0142a to wci\u0105\u017c rzadka. Prace przy realizacji gara\u017cy nadzorowa\u0142 i koordynowa\u0142 oraz sporz\u0105dzi\u0142 projekt in\u017c.-arch. Adam Andrzej Henrych (1869-1944 r.). By\u0107 mo\u017ce ostro\u017cnie mo\u017cna go uwa\u017ca\u0107 za projektanta ca\u0142ej kamienicy. Warto wspomnie\u0107 o nietypowym rozplanowaniu klatki schodowej. Podesty ka\u017cdego pi\u0119tra maj\u0105 kszta\u0142t o\u015bmioboku, znajduj\u0105 si\u0119 na nich drzwi do czterech mieszka\u0144 i do windy. Mi\u0119dzy 2001 a 2005 r. wyremontowano dach kamienicy.<\/p>\n\n\n\n

::: W\u0142\u0105czono do bazy w ramach projektu: „Studeo et Conservo 2024” – (XIX edycja), dofinansowanego przez Miasto Sto\u0142eczne Warszawa.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Widok og\u00f3lny od ulicy. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok od ulicy. Wej\u015bcie na klatk\u0119. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok od ulicy. Wej\u015bcie na klatk\u0119. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok od ulicy. Wej\u015bcie na klatk\u0119. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok og\u00f3lny od ulicy. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok og\u00f3lny od ulicy. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok og\u00f3lny od ulicy. Balkon. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok og\u00f3lny od ulicy. Balkon. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok og\u00f3lny od ulicy. Balkon. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok og\u00f3lny od ulicy. Witryna (krata). Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – parter. Wz\u00f3r w posadzce z lastrica. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – parter. Wz\u00f3r w posadzce z lastrica. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – parter. Wz\u00f3r lastrico. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – pi\u0119tro IV-te. Drzwi do windy. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – spocznik. Lastrico (r\u00f3\u017cne kolory). Wz\u00f3r lastrico. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – spocznik. Lastrico (r\u00f3\u017cne kolory). Wz\u00f3r lastrico. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – spocznik. Lastrico w kolorze zieleni. Uszkodzenie. Wz\u00f3r lastrico. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – korytarz. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – korytarz. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – korytarz. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – wyj\u015bcie. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – pomieszczenie g\u0142\u00f3wne. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – pomieszczenie g\u0142\u00f3wne. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – korytarz. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – korytarz. p\u0142ytki na \u015bcianie. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – korytarz. Drzwi (wt\u00f3rnie przeniesione?). Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Piwnica – korytarz. Drzwi (wt\u00f3rnie przeniesione?). Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – parter. Schody. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – parter. Schody. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – spocznik. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – ostatni spocznik. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – spocznik. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – widok na spocznik. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – parter. Zej\u015bcie do piwnicy. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – widok na spocznik. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – widok na przedostatni spocznik i wyj\u015bcie na strych\/dach. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – \u0142aweczka z lastrica przy wyj\u015bciu. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klatka – widok od drzwi wej\u015bciowych. Fot. Teresa Adamiak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: \u201eStudeo et Conservo\u201d \u2013 (XIX edycja).<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dom wzniesiony w przededniu II wojny \u015bwiatowej, w zachodniej pierzei trzech nowych dom\u00f3w przy przed\u0142u\u017conej ulicy \u017belaznej. Odcinek na p\u00f3\u0142noc od Nowolipia powsta\u0142 w celach spekulacyjnych – bardziej op\u0142acalne by\u0142o wydzielenie kr\u00f3tkiej \u015blepej uliczki (zwanej zreszt\u0105 prze\u015bmiewczo \u201e\u015blep\u0105 kiszk\u0105 \u017belaznej\u201d) pod rozdrobnion\u0105, ale frontow\u0105 zabudow\u0119 ni\u017c budowanie jednej okaza\u0142ej, ale wielopodw\u00f3rzowej kamienicy. Przy nowym odcinku […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":31442,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,208],"tags":[],"class_list":{"0":"post-31357","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-warszawa","8":"category-zelazna"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31357"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33791,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31357\/revisions\/33791"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31442"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}