{"id":28594,"date":"2024-10-31T14:44:00","date_gmt":"2024-10-31T13:44:00","guid":{"rendered":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/?p=28594"},"modified":"2024-10-31T14:44:02","modified_gmt":"2024-10-31T13:44:02","slug":"rogatka-pl-unii-lubelskiej-2-warszawa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/2024\/10\/31\/rogatka-pl-unii-lubelskiej-2-warszawa\/","title":{"rendered":"Rogatka, pl. Unii Lubelskiej 2, Warszawa"},"content":{"rendered":"\n

Budynki rogatek, w tym rogatka tu opisywana, powstawa\u0142y w pierwszej po\u0142owie XIX w. w zwi\u0105zku z porz\u0105dkowaniem dalekich pod\u00f3wczas peryferii warszawskich, do kt\u00f3rych zabudowa miejska zaczyna\u0142a si\u0119 coraz bardziej zbli\u017ca\u0107. Granice XVIII-wiecznej Warszawy zosta\u0142y na d\u0142ugi czas utrwalone w postaci tzw. okop\u00f3w Lubomirskiego, czyli wa\u0142u powsta\u0142ego ok. 1770 r. wok\u00f3\u0142 miasta w celu odgrodzenia go i lepszego kontrolowania przep\u0142ywu ludno\u015bci w czasie zarazy. W wa\u0142ach znajdowa\u0142y si\u0119 strze\u017cone przejazdy \u2013 stanowi\u0105ce swego rodzaju odpowiedniki dawnych bram w murach miejskich. Przejazdy takie, zaopatrzone w szlabany, stra\u017cnice i obsadzone przez \u017co\u0142nierzy, zwano rogatkami. Pierwotnie okre\u015blenie to odnosi\u0142o si\u0119 raczej do miejsca przekraczania kordonu, niezale\u017cnie od tego, jak\u0105 mia\u0142 on opraw\u0119 architektoniczn\u0105. Z czasem jednak, m\u00f3wi\u0105c o rogatkach, miano na my\u015bli nie tyle miejsce, co konkretne budynki. W drugim dziesi\u0119cioleciu XIX w. podj\u0119to dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu nadanie godnej oprawy architektonicznej tym w\u0142a\u015bnie miejscom przekraczania granicy. Zaprojektowanie budynk\u00f3w powierzono architektowi Jakubowi Kubickiemu. Niebawem, pocz\u0105wszy od po\u0142udniowego wschodu, zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 kolejne pary pawilon\u00f3w rogatkowych, r\u00f3\u017cne w bryle, ale jednolite stylistycznie. Na pocz\u0105tek wzniesiono rogatki Czerniakowskie, potem Belwederskie, Mokotowskie (tutaj opisywane, z 1818 r.), Jerozolimskie, Wolskie itd., opasuj\u0105c ca\u0142\u0105 Warszaw\u0119, \u0142\u0105cznie z przedmie\u015bciem praskim. Do czas\u00f3w obecnych zachowa\u0142y si\u0119 jedynie dwie pary takich rogatek: Grochowskie i Mokotowskie. Inne by\u0142y zazwyczaj rozbierane w chwili, kiedy stawa\u0142y si\u0119 zb\u0119dne (przesuni\u0119cie granic), b\u0105d\u017a w przypadku np. poszerzania ulic. Ta ostatnia sytuacja dotkn\u0119\u0142a rogatki Jerozolimskie i Wolskie – zosta\u0142y rozebrane przez Niemc\u00f3w podczas okupacji Warszawy w czasie II wojny \u015bwiatowej. W miar\u0119 przesuwania si\u0119 granic Warszawy wznoszono nowe budynki rogatkowe, jak ten istniej\u0105cy do dzi\u015b przy ulicy 11-go listopada przy zbiegu ze Szwedzk\u0105. Obie rogatki Mokotowskie przetrwa\u0142y do naszych czas\u00f3w w znakomitym stanie, s\u0105 wci\u0105\u017c u\u017cytkowane (oczywi\u015bcie z inn\u0105 funkcj\u0105). Nie by\u0142y uszkodzone w czasie wojny, na co zapewne mia\u0142o wp\u0142yw bezpo\u015brednie s\u0105siedztwo zamkni\u0119tej dzielnicy niemieckiej.<\/p>\n\n\n\n

::: W\u0142\u0105czono do bazy w ramach projektu \u201eAkademia Opiekun\u00f3w Dziedzictwa V\u201d, realizowanego w 2024 r. z udzia\u0142em wolontariuszy, dofinansowanego ze \u015brodk\u00f3w Narodowego Instytutu Dziedzictwa \u2013 w ramach programu \u201eWsp\u00f3lnie dla dziedzictwa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Widok od po\u0142udnia. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Widok od p\u00f3\u0142nocnego zachodu. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Widok od po\u0142udnia. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
G\u0142owica kolumny doryckiej. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Fryz. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Kanelowany trzon kolumny. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Maska lwa w \u015blepej wn\u0119ce w \u015bcianie portyku. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Kolumna dorycka. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Denticulae w naro\u017cniku belkowania. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Naro\u017cnik gzymsu. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
G\u0142owica kolumny doryckiej. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Okna antresoli – widok od p\u00f3\u0142nocy. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Drzwi – widok od p\u00f3\u0142nocy. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Okno – widok od p\u00f3\u0142nocy. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Okno nad drzwiami – widok od p\u00f3\u0142nocy. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
\u015alepa wn\u0119ka w \u015bcianie portyku. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
P\u0142ycina nad wn\u0119k\u0105 przy drzwiach wej\u015bciowych. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Uchwyt na flag\u0119. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Drzwi wej\u015bciowe. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Drzwi wej\u015bciowe. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Baza kolumny doryckiej. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Kolumna dorycka – dolna partia. Fot. Aleksandra Stefaniak, 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Budynki rogatek, w tym rogatka tu opisywana, powstawa\u0142y w pierwszej po\u0142owie XIX w. w zwi\u0105zku z porz\u0105dkowaniem dalekich pod\u00f3wczas peryferii warszawskich, do kt\u00f3rych zabudowa miejska zaczyna\u0142a si\u0119 coraz bardziej zbli\u017ca\u0107. Granice XVIII-wiecznej Warszawy zosta\u0142y na d\u0142ugi czas utrwalone w postaci tzw. okop\u00f3w Lubomirskiego, czyli wa\u0142u powsta\u0142ego ok. 1770 r. wok\u00f3\u0142 miasta w celu odgrodzenia go […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":28619,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[230,4],"tags":[],"class_list":{"0":"post-28594","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pl-unii-lubelskiej","8":"category-warszawa"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28594","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28594"}],"version-history":[{"count":8,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28594\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28909,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28594\/revisions\/28909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28619"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}