{"id":27807,"date":"2024-10-30T16:15:42","date_gmt":"2024-10-30T15:15:42","guid":{"rendered":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/?p=27807"},"modified":"2024-10-30T16:15:44","modified_gmt":"2024-10-30T15:15:44","slug":"kamienica-ul-nowy-swiat-21-warszawa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/2024\/10\/30\/kamienica-ul-nowy-swiat-21-warszawa\/","title":{"rendered":"Kamienica ul. Nowy \u015awiat 21, Warszawa"},"content":{"rendered":"\n

Budynek powsta\u0142 najprawdopodobniej w 2. po\u0142owie XVIII w., zast\u0119puj\u0105c istniej\u0105c\u0105 od frontu dotychczasow\u0105 zabudow\u0119 drewnian\u0105, kt\u00f3r\u0105 niebawem rozebrano. By\u0142o to na pocz\u0105tku lat 80. XVIII w. Ju\u017c wkr\u00f3tce, ok. 1790 r., dla \u00f3wczesnego w\u0142a\u015bciciela posesji – Andrzeja Szponholtza – wystawiono w podw\u00f3rzu budynek bardzo, jak na owe czasy, wysoki, bo dwupi\u0119trowy, cho\u0107 mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, czy nie by\u0142 on dwukondygnacyjny, czyli jednopi\u0119trowy. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce  poj\u0119cia te mylono. Nie wiadomo te\u017c, jak usytuowany by\u0142 \u00f3w obiekt wzgl\u0119dem ulicy. By\u0107 mo\u017ce niejasno zapisana wzmianka o tej inwestycji tyczy\u0142a jednak \u201ewymiany\u201d pi\u0119trowego domu frontowego na dwupi\u0119trowy (ew. pi\u0119trowy) dom przyuliczny. W owych czasach nie dog\u0119szczano bowiem jeszcze tak bardzo podw\u00f3rek, jak to mia\u0142o miejsce w p\u00f3\u017aniejszym czasie. Na pocz\u0105tku lat 80. XIX w. (ew. na prze\u0142omie lat 70. i 80.) dom podwy\u017cszono o trzecie pi\u0119tro. Architektem opracowuj\u0105cym t\u0119 przebudow\u0119 by\u0142 najprawdopodobniej dzia\u0142aj\u0105cy w\u00f3wczas w tej okolicy Adolf Schimmelpfennig, co mo\u017cna wnioskowa\u0107 po charakterystycznym dla tego tw\u00f3rcy uk\u0142adzie i rodzaju detalu na elewacji frontowej. Do wybuchu II wojny \u015bwiatowej dom przyuliczny niewiele si\u0119 zmienia\u0142. Je\u015bli by\u0142y jakie\u015b innowacje, to zapewne tylko zwi\u0105zane z dog\u0119szczeniem do\u015b\u0107 d\u0142ugiej dzia\u0142ki, na kt\u00f3rej w ko\u0144cowym etapie by\u0142y wydzielone a\u017c trzy podw\u00f3rza. W rezultacie dzia\u0142a\u0144 powsta\u0144czych 1944 r. budynek frontowy zosta\u0142 niemal ca\u0142kowicie zburzony \u2013 zosta\u0142y tylko fragmenty tylnego traktu domu frontowego i uszkodzone oficyny otaczaj\u0105ce pierwsze podw\u00f3rze. Podw\u00f3rze drugie i trzecie zachowa\u0142o zabudow\u0119 jedynie w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci dzia\u0142ki. Niestety, po wojnie rozebrano doszcz\u0119tnie zabudow\u0119 z wn\u0119trza dzia\u0142ki. Dom frontowy zosta\u0142 wzniesiono na nowo, od podstaw, na starych piwnicach. Ocala\u0142a \u015bciana od podw\u00f3rza zapewne zosta\u0142a rozebrana, nie mia\u0142a bowiem pe\u0142nej oryginalnej elewacji (przez d\u0142ugi czas by\u0142y do niej dostawione oficyny boczne). Obecna elewacja frontowa nawet ,,nie stara si\u0119” nawi\u0105zywa\u0107 do historycznych wzorc\u00f3w. Jedyne co \u0142\u0105czy obiekt z przedwojenn\u0105 form\u0105, to gabaryt. Dom zosta\u0142 jednak odbudowany jako dwu-, a nie trzypi\u0119trowy.<\/p>\n\n\n\n

::: W\u0142\u0105czono do bazy w ramach projektu \u201eAkademia Opiekun\u00f3w Dziedzictwa V\u201d, realizowanego w 2024 r. z udzia\u0142em wolontariuszy, dofinansowanego ze \u015brodk\u00f3w Narodowego Instytutu Dziedzictwa \u2013 w ramach programu \u201eWsp\u00f3lnie dla dziedzictwa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Elewacja oduliczna. Fot. Marta Wasilewska. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja podw\u00f3rzowa. Fot. Marta Wasilewska. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – przejazd bramny. Fot. Marta Wasilewska. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – przejazd bramny. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – okna. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – przejazd bramny. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – przejazd bramny – wrota bramy. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – boniowanie. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – uchwyt na flag\u0119. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – uchwyt na flag\u0119. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna. Fot. Aleksandra Stefaniak. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna. Fot. Mariusz Majewski. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – uchwyt na flag\u0119. Fot. Mariusz Majewski. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – przejazd bramny – wrota bramy. Fot. Mariusz Majewski. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – uchwyt na flag\u0119. Fot. Mariusz Majewski. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja oduliczna – uchwyt na flag\u0119. Fot. Marta Wasilewska. 2024 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: AOD V.<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Budynek powsta\u0142 najprawdopodobniej w 2. po\u0142owie XVIII w., zast\u0119puj\u0105c istniej\u0105c\u0105 od frontu dotychczasow\u0105 zabudow\u0119 drewnian\u0105, kt\u00f3r\u0105 niebawem rozebrano. By\u0142o to na pocz\u0105tku lat 80. XVIII w. Ju\u017c wkr\u00f3tce, ok. 1790 r., dla \u00f3wczesnego w\u0142a\u015bciciela posesji – Andrzeja Szponholtza – wystawiono w podw\u00f3rzu budynek bardzo, jak na owe czasy, wysoki, bo dwupi\u0119trowy, cho\u0107 mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":27816,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,4],"tags":[],"class_list":{"0":"post-27807","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nowy-swiat","8":"category-warszawa"},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27807"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28784,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27807\/revisions\/28784"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27816"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}