{"id":2398,"date":"2021-08-29T10:27:31","date_gmt":"2021-08-29T08:27:31","guid":{"rendered":"https:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/?p=2398"},"modified":"2021-10-26T18:31:37","modified_gmt":"2021-10-26T16:31:37","slug":"kamienica-ul-srodkowa-12","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/2021\/08\/29\/kamienica-ul-srodkowa-12\/","title":{"rendered":"Kamienica ul. \u015arodkowa 12, Warszawa"},"content":{"rendered":"\n

W 1864 r. posesja na rogu obecnych ulic \u015arodkowej i Stalowej zosta\u0142a kupiona przez Ludwika Rossignola od Piotra Topczewskiego, w 1866 r. sta\u0142a si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Tekli D\u0105browskiej. W 1867 r. dzia\u0142ka nale\u017ca\u0142a do Antoniny i Juliana Widychowskich; sta\u0142 na niej w\u00f3wczas jednopi\u0119trowy dom murowany (w parterze) z drewnianym pi\u0119trem. Na dzia\u0142ce znajdowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce zabudowania gospodarcze: stajnia, wozownia, kom\u00f3rki i kloaka. W 1869 r. nieruchomo\u015b\u0107 nale\u017ca\u0142a do Franciszki Hasiewicz, w 1872 r. do J\u00f3zefa Hasiewicza. W r\u0119kach rodziny Hasiewicz\u00f3w pozostawa\u0142a do 1911 r., w tym\u017ce roku zosta\u0142a zakupiona przez Piotra \u0141opackiego i Franciszka Czerwi\u0144skiego. Kolejnymi w\u0142a\u015bcicielami nieruchomo\u015bci byli: Maria Cis\u0142owska (1919 r.), Mordka i Ita-Perla Lemberg (1930 r.), Boruch i Tauba Frydmanowie, Zlata Makowerowa, Estera Rajczykowa, Chaja Troimawiczowa i Fajga Rojzenowa (l. 1930-1939). W 1955 r. nieruchomo\u015b\u0107 przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Opis architektury i stan zachowania; detal architektoniczny<\/p>\n\n\n\n

Kamienica budowana w kilku etapach. Parter by\u0107 mo\u017ce pochodzi z najstarszego, pierwszego okresu budowy, i zosta\u0142 nadbudowany o pi\u0119tro (w miejsce pi\u0119tra drewnianego), na co wskazywa\u0107 mo\u017ce \u201eodci\u0119cie\u201d gzymsem pierwszego pi\u0119tra od wy\u017cszych pi\u0119ter oraz kszta\u0142t i dekoracja okien pierwszego pi\u0119tra \u2013 r\u00f3\u017cne od okien wy\u017cszych pi\u0119ter (otwory uj\u0119te s\u0105 profilowanymi obramieniami, pierwotnie zwie\u0144czonymi tr\u00f3jk\u0105tnymi nacz\u00f3\u0142kami \u2013 ich relikty zachowa\u0142y si\u0119 nad kilkoma otworami tej kondygnacji). W 1881 r. wzi\u0119to po\u017cyczk\u0119 pod budow\u0119. By\u0107 mo\u017ce jednak dom rozbudowano od razu o dwie murowane kondygnacje, na co wskazywa\u0107 mog\u0142yby r\u00f3\u017cnice w kszta\u0142cie okien drugiego pi\u0119tra (ni\u017csze, bardziej \u201eprzysadziste\u201d) oraz okien pi\u0119tra trzeciego i czwartego, zrealizowanych zapewne najp\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n

Dwie elewacje frontowe kamienicy \u2013 od strony ulicy \u015arodkowej i ulicy Stalowej \u2013 o\u015bmioosiowe. Na elewacji od strony \u015arodkowej uprzejazd bramny zamkni\u0119ty \u0142ukiem odcinkowym od strony ulicy i pe\u0142nym od podw\u00f3rza. Wlot przejazdu uj\u0119ty rodzajem rustykowanych pilastr\u00f3w; podobne ujmuj\u0105 \u015bci\u0119ty naro\u017cnik kamienicy oraz jedn\u0105 z osi elewacji od strony Stalowej (przetrwa\u0142 tylko jeden pilaster). Zachowana drewniana brama przejazdu bramnego \u2013 dwuskrzyd\u0142owa, z odcinkowo zamkni\u0119tym nad\u015bwietlem. W naro\u017cach przejazdu \u017celiwne odboje \u2013 konsolowe, z motywem li\u015bcia akantu w cz\u0119\u015bci czo\u0142owej oraz wolutowymi i ro\u015blinnymi w p\u0142aszczyznach bocznych. Na obu elewacjach zachowa\u0142o si\u0119 do dzi\u015b kilka oryginalnych balkon\u00f3w (kilka innych zast\u0105piono wt\u00f3rnymi) \u2013 \u017celiwnych, o a\u017curowych balustradach z r\u00f3\u017cnymi rodzajami i formami wype\u0142nie\u0144 w zale\u017cno\u015bci od kondygnacji.<\/p>\n\n\n\n

Kamienica znajduje si\u0119 w gminnej ewidencji zabytk\u00f3w m.st. Warszawy.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a i dokumentacje:<\/p>\n\n\n\n

oprac. Katarzyna Komar-Michalczyk na podst.: S\u0105d Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa, Hipoteka \/ Ksi\u0119gi Wieczyste, ksi\u0119ga hipoteczna nr 890 Praga<\/p>\n\n\n\n