{"id":19695,"date":"2023-12-31T22:12:22","date_gmt":"2023-12-31T21:12:22","guid":{"rendered":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/?p=19695"},"modified":"2023-12-31T22:12:23","modified_gmt":"2023-12-31T21:12:23","slug":"kamienica-ul-dolna-21a-warszawa","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/2023\/12\/31\/kamienica-ul-dolna-21a-warszawa\/","title":{"rendered":"Kamienica ul. Dolna 21a, Warszawa"},"content":{"rendered":"\n

Dwupi\u0119trowa naro\u017cna kamieniczka z 20-lecia mi\u0119dzywojennego, typowa dla \u00f3wczesnych przedmie\u015b\u0107. Skromna fasada bez zb\u0119dnych detali \u2013 tu wr\u0119cz zupe\u0142nie g\u0142adka \u2013 by\u0107 mo\u017ce powstawa\u0142a w okresie \u015bwiatowego kryzysu i kamienicznik, kt\u00f3rym najpewniej by\u0142 Edward Grucy oszcz\u0119dza\u0142 na czym m\u00f3g\u0142, w tym na detalu fasady. Jedyn\u0105 ozdob\u0105 pozosta\u0142y balkony, zapewne zainstalowane przed pojawieniem si\u0119 k\u0142opot\u00f3w finansowych. Z pocz\u0105tku poddasze od strony ul. Dolnej przeznaczono na cele mieszkalne. Lokali by\u0142o zapewne pi\u0119\u0107, w postaci jednoizbowych ma\u0142ych klitek, czego \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107 ogl\u0105daj\u0105c na zdj\u0119ciu pi\u0119\u0107 ciasno lokowanych na dachu facjatek. Jednak w 1945 r. dach jest ju\u017c g\u0142adki i nie zniszczony. Jest ma\u0142o prawdopodobne, aby w\u0142a\u015bciciel likwidowa\u0142 pi\u0119\u0107 lokali, k\u0142ad\u0142 nowy dach jednocze\u015bnie wp\u0119dzaj\u0105c si\u0119 w dodatkowe koszta, a przy okazji pozbawiaj\u0105c si\u0119 sporej cz\u0119\u015bci dochod\u00f3w z czynszu. Wydaje si\u0119 raczej, \u017ce g\u0142adki (bo ta\u0144szy) dach po\u0142o\u017cono na ostatniej kondygnacji, zniszczonej po ataku Niemc\u00f3w na Warszaw\u0119 we wrze\u015bniu 1939 r. Dom powsta\u0142 w rozwidleniu ulic uzyskuj\u0105c tym samych charakterystyczny kszta\u0142t, zwany w Warszawie \u201e\u017celazkiem\u201d. Budynek mimo, i\u017c filigranowy (kar\u0142owaty?), jak na warunki miejskie, na przedmie\u015bciach za tak\u0105 w\u0142a\u015bnie wielkomiejsk\u0105 zabudow\u0119 uchodzi\u0142, wystaj\u0105c dwie kondygnacje spomi\u0119dzy otaczaj\u0105cych go parterowych drewniak\u00f3w, zmiecionych zreszt\u0105 przez wojn\u0119. W latach 30. nowoczesnych dom\u00f3w przybywa\u0142o (min. po przek\u0105tnej pobliskiego skrzy\u017cowania), ale w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie nie powsta\u0142o nic, a\u017c do roku 1983, kiedy to do kamienicy domurowano od zachodu nowy blok, ci\u0105gn\u0105c tym samym dalej w tym\u017ce kierunku miejsk\u0105 pierzej\u0119 ulicy ze sklepami w przyziemiu. C\u00f3\u017c z tego kiedy w \u201enaszym\u201d domu powierzchnie handlowo us\u0142ugowe od dawna by\u0142y ju\u017c zamurowane i przerobione na mieszkania. Taki los spotka\u0142 maj\u0105c\u0105 wej\u015bcie w naro\u017cniku mydlarni\u0119 i drugi lokal znajduj\u0105cy si\u0119 na zachodnim kra\u0144cu budynku. Brama zosta\u0142a dro\u017cna do dzi\u015b. Nieco wcze\u015bniej, bo w 1965 r. oddano od u\u017cytku pi\u0119\u0107 lu\u017ano stoj\u0105cych czteropi\u0119trowych, blok\u00f3w na po\u0142udnie od kamieniczki.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Naro\u017cnik budynku – widok og\u00f3lny. Fot. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Naro\u017cnik budynku – widok na po\u0142udnie, od strony ul. Dolnej. Fot. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Naro\u017cnik budynku – balkony. Fot. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Naro\u017cnik budynku – balkon pierwszego pi\u0119tra. Oryginalna balustrada. Fot. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Naro\u017cnik budynku – balkony. Fot. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Naro\u017cnik budynku – balkon pierwszego pi\u0119tra. Oryginalna balustrada. Fot. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Naro\u017cnik budynku – podniebienie balkonu. Fot. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Przejazd bramny, widok ku ul. Dolnej. Fot. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. P\u0142ytki pod\u0142ogowe z lastrico. Fot. Joanna Lipnicka. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Balustrada – parter. Fot. Joanna Lipnicka. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Widok na pi\u0119tro. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Zakr\u0119t balustrady na spoczniku. Por\u0119cz najprawdopodobniej powojenna. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Zakr\u0119t balustrady na spoczniku. Por\u0119cz najprawdopodobniej powojenna. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Zakr\u0119t balustrady na spoczniku. Por\u0119cz najprawdopodobniej powojenna. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Zakr\u0119t balustrady na spoczniku. Por\u0119cz najprawdopodobniej powojenna. Fot. Joanna Lipnicka. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Por\u0119cz balustrady. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Balustrada i schody z lastrico. Fot. Joanna Lipnicka. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Widok na pi\u0119tro. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Zakr\u0119t balustrady na pietrze. Fot. Joanna Lipnicka. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Widok z pi\u0119tra na spocznik. Fot. Joanna Lipnicka. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Zakr\u0119t balustrady na pietrze. Fot. Joanna Lipnicka. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Widok na ostatni spocznik. Schody na strych. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Widok na ostatni spocznik. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Podniebienie stalowych schod\u00f3w na strych. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Podniebienie stalowych schod\u00f3w na strych. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Drzwi do lokalu mieszkalnego – \u0142azienkowe (?). Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Klatka. Drzwi do lokalu mieszkalnego. Ewa Dziedziniewicz-R\u0105pca. 2023 r., \u017ar\u00f3d\u0142o: Studeo et Conservo XVII.<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dwupi\u0119trowa naro\u017cna kamieniczka z 20-lecia mi\u0119dzywojennego, typowa dla \u00f3wczesnych przedmie\u015b\u0107. Skromna fasada bez zb\u0119dnych detali \u2013 tu wr\u0119cz zupe\u0142nie g\u0142adka \u2013 by\u0107 mo\u017ce powstawa\u0142a w okresie \u015bwiatowego kryzysu i kamienicznik, kt\u00f3rym najpewniej by\u0142 Edward Grucy oszcz\u0119dza\u0142 na czym m\u00f3g\u0142, w tym na detalu fasady. Jedyn\u0105 ozdob\u0105 pozosta\u0142y balkony, zapewne zainstalowane przed pojawieniem si\u0119 k\u0142opot\u00f3w finansowych. […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":19588,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[113,4],"tags":[],"class_list":["post-19695","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-dolna","category-warszawa"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19695"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19717,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19695\/revisions\/19717"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19588"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/lapidarium.fundacja-hereditas.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}